Араб алифбоси

Араб алифбосида 28 та ҳарф бор. Улар ёзилиши, ўқилиши ва кўри­ни­ши жиҳатидан бизнинг ҳарфларимиз­дан тубдан фарқ қилади: араб ҳарф­лари ўнгдан чапга қараб ёзилади ва ўқилади; унда бошқа кўпгина халқлар алиф­босида бўлганбош ва кичик ҳарфлар йўқ; ҳар бир ҳарф алоҳида, сўз боши, ўртаси ва охирида келадиган шакл­ларга эга. Ҳар қайси ҳарфнинг ёзилиши унинг қандай вазиятда турганига боғлиқ. Ҳарф­ларнинг аксарият қисми (22 таси) ҳар икки томондан бошқа ҳарфларга қўшиб ёзилади. Қолган 6 таси эса фақат бир томондан қўшиб ёзилади. Араб ҳарфлари кўринишда бир-бирига ўхшаш. Улар усти ёки остидаги белгилар билан бир-биридан ажралади.

Араб алифбосидаги ҳарфлар қуйидагилар:

 

Кўриниши

Номи Ифода этади­ган товуши Кўриниши Номи Ифода этади­ган товуши Кўриниши Номи Ифода этади­ган товуши

ا

Алиф

ز

Зе З ق Қоф

Қ

ب

Бе Б س Син С ك Коф

К

ت

Те Т ش Шин Ш ل Лом

Л

ث

Се С ص Сод С م Мим

М

ج

Жим Ж ض Зод З ن Нун

Н

ح

Ҳе Ҳ ط То

(ит­қи)

Т و Вов

В

خ

Хе Х ظ Зо

(из­ғи)

З هـ Ҳо

Ҳ

د

Дол Д ع Айн ي Йо

Й

ذ Зол З غ Ғойн Ғ    

 

ر Ре Р ف Фе Ф    

 

Эслатма: Остига чизилган ҳарфлар ифода этадиган товушлар араб тилигагина хос. Бу то­вушлар ўзбек тилида йўқ.

Баъзи товушлар араб ва ўзбек тилларида бир хил талаффуз қилинади. Лекин ҳар икки тилнинг ўзигагина хос, бошқасида бўлмаган товушлар ҳам бор. Биз она тилимизда сўз­лашишга ёшлигимизданоқ ўзимиз яшаёт­ган ижтимоий ҳаёт муҳитида ўрганамиз. Араб тилида га­пириш ёки арабча матнни ўқий олиш учун унинг ҳарфларини тўғри талаффуз қилиш, ҳар бир ҳарфни (товушни) ўз махражи (чиқиш жойи)дан чиқаришни махсус ўрганиш лозим.

 

  • 1-топшириқ:

 

  1. Араб алифбосида нечта ҳарф бор?
  2. Имлода шакли ўхшаш ҳарфлар бир-биридан қандай фарқланади?

 

МАХРАЖЛАР

 “Махраж” деб, ҳарфнинг чиқадиган ўрнига айтилади. У бир ҳарфни бошқа ҳарфдан ажратиб олиш учун мезон­дир.

Ҳарфларнинг махражлари акс эттирилган расмга диққат қилинг.


 

Хадичаи Кубро аёл қизлар
ўрта махсус ислом билим юрти
етакчи мударрисаси Гулобод Қурбонова

Мулоҳаза билдириш

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*