Arab tilini nega o‘rganamiz? (2-qism)

Arab tilini nega o‘rganamiz? (2-qism)

Arab tili boshqa tillardan o‘zining o‘ziga xos xususiyatlari, boy lug‘aviy zaxirasi va chuqur ma’no qatlamlariga egaligi bilan ajralib turadi. U fasohatli, ohangdor va ifodaga boy til bo‘lib, asrlar davomida ilm-fan, adabiyot va madaniyat tili sifatida shakllanib kelgan. Arab tili bugungi kunda dunyo bo‘ylab keng tarqalgan tillardan biri bo‘lib, ko‘plab xalqlar uchun muloqot vositasi hisoblanadi.

Ma’lumki, arab tili murakkab tillar sirasiga kiradi. Ayrim manbalarda u qiyinlik darajasi bo‘yicha dunyoda ikkinchi o‘rinda turishi qayd etiladi. Shunga qaramay, ushbu tilni qiziqish va zavq bilan o‘rganayotgan, undan kundalik va ilmiy muloqotda foydalanayotgan insonlar soni bugungi kunda qariyb 400 million kishiga yetgani quvonarli holatdir. Bu esa arab tilining murakkabligiga qaramay, nihoyatda jozibador va hayotiy ahamiyatga ega ekanini ko‘rsatadi.

Arab tilining eng muhim jihatlaridan biri - uning tuganmas so‘z boyligi va ma’no nozikliklaridir. Birgina so‘z turli vazn va shakllarda kelib, turli ma’nolarni ifodalashi mumkin. Bu esa fikrni aniq, teran va ta’sirli bayon etish imkonini beradi. Arab tilini o‘rganish inson tafakkurini kengaytiradi, tahliliy fikrlashni rivojlantiradi va nutq madaniyatini yuksaltiradi. Shu bois arab tili bilan shug‘ullangan insonning fikrlash doirasi ham yuqori darajada bo‘ladi.

Aynan shu boylik va aniqlik arab tilining tarix davomida yuksak qadrlanishiga sabab bo‘lgan. Islom tarixida ham arab tiliga alohida e’tibor qaratilgan bo‘lib, sahobalar va ulamolar bu tilni dinni to‘g‘ri anglashning muhim vositasi deb bilishgan. Jumladan, Umar ibn Xattob roziyallohu anhu shunday deganlar:

“Arab tilini o‘rganinglar, chunki u aqlni mustahkamlaydi va muruvvatni oshiradi”.

Arab tilini mukammal o‘rganishda grammatik ilmlar - sarf va nahv - muhim o‘rin tutadi. Sarf ilmini bilmagan talaba so‘zlarning vaznlari va ma’no o‘zgarishlarini anglashda qiynaladi. Nahv ilmini bilmagan talaba esa Qur’oni Karim oyatlarini o‘qiyotganida ularning to‘g‘ri ma’nosini tushunishda qiyinchilikka duch keladi. Shu sababli arab tili barcha ilmlarning eshiklarini ochuvchi muhim kalit sifatida baholanadi.

Islom dinining asosiy manbai bo‘lgan Qur’oni Karim arab tilida nozil qilingan. Uni faqat tilovat qilish emas, balki ma’nolarini chuqur tushunishni istagan har bir inson arab tilini o‘rganishga ehtiyoj sezadi. Arab tilini bilish aqida, fiqh va tafsir kabi ilmlarni to‘g‘ri va chuqur anglashga xizmat qiladi hamda dinni ongli ravishda yashashga yordam beradi.

Arab tili bilan muntazam shug‘ullanish inson fe’l-atvoriga ham ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. Ushbu tilni o‘rganish sabr-toqat, izchillik va qat’iyatni talab qiladi. Natijada inson boshlagan ishini oxiriga yetkazishga odatlanadi. Shuningdek, arab tili chiroyli muomala, muloyimlik va fikrni ehtiyotkorlik bilan bayon etish fazilatlarini shakllantiradi.

Shu sababli arab tilini bilish nafaqat nazariy, balki amaliy jihatdan ham muhim ahamiyat kasb etadi. Arab tilini egallagan shaxs arab davlatlariga safar qilganida muloqotda qiyinchilikka duch kelmaydi. Bundan tashqari, tilni o‘rganish orqali inson o‘sha xalqning madaniyati, urf-odatlari va dunyoqarashi bilan yaqindan tanishadi. Zero, til va madaniyat bir-biridan ajralmas tushunchalardir.

Shaxsiy tajriba

📕 Arab tili ichidagi hayotim davomida tushunib boryapman:

 • Arab tilini o‘rganish boshqa

 • Uni bilish boshqa

 • Uni tushunish boshqa

 • Uni his qilish boshqa

 • Uning ichida kezish, yashash boshqa

 • Uni o‘rgatish esa umuman boshqa.

Yuqoridagilarning hammasini jamlagan odamgina buning haqiqiy uddasidan chiqa oladi.

Bu holat ulamolarning qarashlarida ham o‘z aksini topgan. Jumladan, Shayx Muhammad Abu Muso hafizahulloh arab tilini egallash nafaqat bilim, balki ichki yetuklik va sabr talab qilishini ta’kidlaganlar.

Xulosa qilib aytganda, arab tili - bu shunchaki bir til emas, balki ilm, din, madaniyat va ma’naviyatga eltuvchi bebaho xazina hisoblanadi. Uni o‘rganish inson tafakkurini yuksaltiradi, dunyoqarashini kengaytiradi va hayotga boshqacha nigoh bilan qarashga undaydi. Shu bois arab tilini o‘rganish har bir ilm ahliga foydali va sharafli mashg‘ulotdir.

Tayyorladi: ta’lim muassasasi 1-C guruh talabasi O. Nuriddinova 

Mas’ul ustoz: ta’lim muassasasining arab tili fani o‘qituvchisi R. Mannobjonova