“UXDUD EGALARI”

قُتِلَ أَصْحَابُ الْأُخْدُودِ ۝النَّارِ ذَاتِ الْوَقُودِ۝

“Handaq” egalari halok” bo’lsin! U yoqilg’isi ko’p olov edi” 

(Buruj surasi, 4-5-oyatlar)

Qur’oni Karimning Buruj surasida nomlari kelgan “Handaq egalari” kimlar edi?

“Uxdud” – “choh” degan ma’noni anglatadi. Qadimgi Yamanning Zu Navos ismli zolim podshosi bor edi. Avval o`tgan har bir podshohning o`z sehrgari bo`lib, Zu Navosning ham o`z sehrgari bor edi. Kunlarning birida sehrgari unga o`zining qarib qolganini, unga shogirdlikka bir bolani bersa, bilgan sehrlarini o`rgatishini aytdi. Podshoh sehrgarning taklifini qabul qilib, unga bir bolani shogirdlikka berdi. Bola sehrgardan sehrning sir-asrorlarini o`rgana boshladi. Kunlarning birida shogird bola bir Rohibga duch keldi. Bu Rohib odamlarga pand-nasihat qilar edi. Bolaning ko`ngli Rohibning so`zlariga moyil bo`ldi. Va undan ilm ola boshladi. Kunlardan bir kun bola yo`lda insonlarning to`planib turganini, ularning yo`lini ilon to`sib turganini ko`rdi.  Va qo`liga bir tosh olib: “Ey Allohim, agar Senga sehrgarning ishidan ko`ra, Rohibning ishi suyukliroq bo`lsa, shu tosh bilan ilonni o`ldir!”, degancha, qo`lidagi toshni ilonga otdi va ilon Allohning izni bilan o`ldi. Bola bu voqeani Rohibga so`zlab berganida, unga: “Albatta, sen mendan o`zib ketding. Kun kelib, odamlar sendan bu haqida so`rashsa, men haqimda aytmagin!”, dedi. Vaqtlar o`tib, bola tug`ma ko`r va moxovni davolaydigan darajaga yetdi. Podshohning bir ko`r vaziri bo`lib, bola o`sha vazirni davolagani xabari podshohga yetib bordi. Podshoh boladan bu ishni qanday qilib amalga oshirganini so`radi. Va Podshohning qattiq qiynoqlaridan so`ng, bu ishni Rohibdan o`rganganini aytdi. Rohibni podshohning huzuriga olib kelishdi. Rohibni dindan qaytarish uchun juda qattiq urinishdi. U esa o`z dinidan qaytmagach, uni arralab, o`ldirishdi. Bolani esa, tog`ning cho`qqisidan tashlab, halok qilishmoqchi bo`lganlarida, bola Allohga duo qildi va tog` bir silkinib, boladan boshqa barchani halok qildi. So`ng, bolani dengizda cho`ktirmoqchi bo`ldilar. Bola esa, yana Allohga duo qildi, va u yerdagi undan boshqa barcha kishi suvga cho`kib, halok bo`ldi.  Uni podshohning huzuriga olib borishganida: “Meni faqatgina bir yo`l bilan o`ldirishingiz mumkin. Odamlarni bir joyga to`plab, meni bir daraxtga bog`laysiz va “Bolaning Parvardigori – Allohning nomi bilan boshlayman”, deb, menga kamondan o`q uzasiz”, dedi. Podshoh u aytganidek qilib, kamondan o`q uzganida, u bolaning ko`ksiga tegdi va bola qo`lini o`sha yerga qo`ygancha, vafot etdi. Bu voqeaga guvoh bo`lib turgan insonlarning barchasi: “Bolaning Parvardigoriga iymon keltirdik”, deyishdi. Ayollardan biri: “Podshohim, qo`rqqan narsangiz boshingizga keldi”, dedi. Podshoh bundan g`azabga kelib, handaq qazdirdi va unga o`t yoqishni buyurdi. Kim dindan qaytmasa, uni shu handaqqa tashlashdi. Navbat yosh bolali bir ayolga kelganida, u ayol handaqqa tushishdan qo`rqib, orqaga tisarildi. Holat uch marta takrorlandi. Shunda ayolning qo`lidagi go`dak: “Ey ona, sabr qiling! Albatta, siz haq uzradirsiz. Oxiratdagi abadiy Jahannam azobi bundan shiddatliroqdir”, degach, ayol o`zini handaqqa tashladi. Alloh taolo O`z marhamati bilan handaqqa tashlanganlarning barchasini jonlarini olovga tushishlaridan oldinoq qabz qildi. Ular hech qanday azob chekmadilar. Bu voqealar Iso alayhissalom osmonga ko`tarilganlaridan so`ng, Rosululloh sollallohu alayhi vasallam Nabiy bo`lishlaridan yetmish yil avval sodir bo`lgan edi. 

Shayx Ahmad ibn Muhammad as-Soviyning “Hoshiyatus Soviy ala tafsiril Jalolayni”  kitobi asosida 2-kurs talabasi Abduqodirova R. tayyorladi.

Mas’ul ustoz: Nurmuhamedova I.